Ben jij arbo bewust? Deel 1: De basis op orde

Veilig en gezond werken ontstaat niet vanzelf. Achter iedere veilige werkplek schuilt beleid, structuur en samenwerking. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om risico’s in kaart te brengen, maatregelen te treffen en arbeidsomstandigheden onderdeel te maken van de dagelijkse bedrijfsvoering.

Veilig en gezond werken begint met een goede basis

Binnen de politieorganisatie is dat niet anders. Goed arbeidsomstandighedenbeleid draagt bij aan een veilige werkomgeving, helpt gezondheidsrisico’s te beperken en ondersteunt medewerkers bij het duurzaam uitvoeren van hun werk.

In deze eerste aflevering van de campagne Ben jij arbo bewust? kijken we naar de basis van arbeidsomstandighedenbeleid. Welke keuzes kunnen organisaties maken? Hoe wordt arbobeleid georganiseerd? En welke onderdelen zijn nodig om veilig en gezond werken structureel te borgen?

Arbeidsomstandigheden als onderdeel van de bedrijfsvoering

In de Arbeidsomstandighedenwetgeving wordt aangegeven welke stappen werkgevers moeten ondernemen om, uiteraard in samenspraak met de medezeggenschap, de arbeidsomstandighedenwetgeving vorm te geven binnen hun onderneming.

Het arbeidsomstandighedenbeleid moet onderdeel worden van de bedrijfsvoering en niet iets zijn van één afdeling binnen de onderneming zonder samenhang met de overige onderdelen van de organisatie. De wetgever biedt hierbij twee mogelijkheden.

De vangnetregeling

Wanneer een organisatie niet in staat is om de invulling en ondersteuning van de arbozorg zelfstandig vorm te geven, kan deze taak worden ondergebracht bij een externe arbodienstverlener of een combinatie van arbodienstverleners. Dit wordt de vangnetregeling genoemd.

De maatwerkregeling

Wanneer een organisatie in staat is om de invulling en ondersteuning van de arbozorg zelf vorm te geven, kan worden gekozen voor de maatwerkregeling. Hierbij wordt een eigen arbobeleid en arbostructuur ingericht, zodat arbeidsomstandigheden onderdeel worden van de reguliere bedrijfsvoering. Waar nodig kan daarbij gebruik worden gemaakt van externe deskundigheid.

De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de toepassing van deze regelingen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de aard en omvang van de organisatie.

De Nationale Politie valt binnen de categorie maatwerkregeling. Dat betekent dat arbeidsomstandigheden integraal onderdeel moeten zijn van de organisatie en de bedrijfsvoering.

Het arbobeleid als fundament

Alles begint met het formuleren en vaststellen van een duidelijk arbobeleid. Hierin wordt beschreven hoe veilig en gezond werken binnen de organisatie wordt vormgegeven, welke middelen daarvoor beschikbaar zijn en hoe taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn verdeeld.

Onderwerpen die hierin terugkomen zijn onder meer:

Voorlichting en onderricht op het gebied van veilig en gezond werken;
Het in kaart brengen van arbeids- en gezondheidsrisico’s;
Het formuleren en realiseren van beheersmaatregelen;
Het beleid rondom Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO);
Verzuim- en re-integratiebeleid;
Bedrijfshulpverlening (BHV);
De aanwijzing van een preventiemedewerker.

Binnen de Nationale Politie wordt deze functionaris aangeduid als Specialist Arbeidsomstandigheden.

Samenwerken aan veilige arbeidsomstandigheden

Arbeidsomstandigheden raken vrijwel alle onderdelen van een organisatie. Daarom vraagt goed arbobeleid om samenwerking tussen verschillende disciplines.

Denk daarbij aan:

Financiën;
Materieel;
Huisvesting;
ICT;
HR;
Communicatie;
Control.

Door deze disciplines vanaf het begin te betrekken, kunnen risico’s sneller worden herkend en kunnen maatregelen doelmatig worden ontwikkeld en gerealiseerd.

Met name bij organisatiebrede vraagstukken is deze samenwerking van belang, zodat duidelijk is welke onderwerpen lokaal moeten worden opgepakt en welke een centrale aanpak vragen.

Meten is weten

Binnen de uitvoering van arbeidsomstandighedenbeleid speelt het domein Control een belangrijke rol.

Hier zijn de kennis en instrumenten aanwezig om voortgang te monitoren, resultaten inzichtelijk te maken en knelpunten tijdig te signaleren. Daarnaast kan relevante informatie worden geleverd voor overleg tussen werkgever en medezeggenschap.

Het monitoren van voortgang helpt om beleid niet alleen vast te stellen, maar ook daadwerkelijk uit te voeren en waar nodig bij te sturen.

De arbocommissie

De samenwerking tussen de verschillende disciplines wordt vaak georganiseerd in een arbocommissie.

Binnen deze overlegstructuur worden arbeidsomstandigheden besproken, risico’s beoordeeld en maatregelen voorbereid. Ook wordt gestuurd op samenhang tussen verschillende onderwerpen en op de verdeling van verantwoordelijkheden binnen de organisatie.

Arbeidsomstandigheden binnen de politieorganisatie

Binnen de Nationale Politie wordt op verschillende niveaus gesproken over arbeidsomstandigheden.

Op decentraal niveau vindt overleg plaats tussen de dienstleiding en de ondernemingsraden van de eenheden en het Politiedienstencentrum. Op centraal niveau vindt overleg plaats tussen de korpsleiding en de Centrale Ondernemingsraad.

Daarnaast kunnen onderwerpen met landelijke impact worden besproken binnen het CGOP of het GOKB.

Dit vraagt om verdere ontwikkeling van arbeidsomstandighedenbeleid binnen de politieorganisatie blijvende aandacht voor structuur, borging en eigenaarschap. Juist deze elementen zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat plannen en afspraken ook daadwerkelijk worden omgezet in concrete verbeteringen op de werkvloer.

Meer weten?

Meer informatie over arbobeleid is beschikbaar via het Arboportaal en Ondernemersplein.

Daarnaast heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie een online zelfinspectie ontwikkeld waarmee organisaties kunnen beoordelen in hoeverre hun arbeidsomstandighedenbeleid voldoet aan de wettelijke eisen en waar verbeterpunten liggen.

De uitkomsten kunnen een goede basis vormen voor het gesprek tussen werkgever en medezeggenschap over de verdere ontwikkeling van het arbeidsomstandighedenbeleid.