Ben jij arbo bewust? Deel 2: Medezeggenschap maakt het verschil
Samen werken aan veilige en gezonde arbeidsomstandigheden
Samen werken aan veilige en gezonde arbeidsomstandigheden
Veilig en gezond werken is niet alleen een verantwoordelijkheid van de werkgever. Ook medewerkers, ondernemingsraden en vakbonden spelen een belangrijke rol bij het signaleren, bespreken en aanpakken van arbeidsrisico’s.
De wetgever heeft daarom de medezeggenschap een stevige positie gegeven binnen het arbeidsomstandighedenbeleid. Met de wetswijzigingen van 2026 is die positie verder versterkt. In deze tweede aflevering van Ben jij arbo bewust? kijken we naar de rol van de medezeggenschap en waarom die van groot belang is voor veilig en gezond werken binnen de politieorganisatie.
Een gedeelde verantwoordelijkheid
Arbeidsomstandighedenbeleid vormgeven binnen een organisatie is een gedeelde verantwoordelijkheid van werkgever en medezeggenschap.
De werkgever is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van het beleid. De medezeggenschap controleert of dit beleid daadwerkelijk wordt uitgevoerd en brengt signalen vanuit de werkvloer onder de aandacht.
Daarnaast bespreekt de medezeggenschap arbeidsongevallen, arbeidsrisico’s en arbo-gerelateerde klachten met de werkgever. Daarmee levert zij een belangrijke bijdrage aan het verbeteren van de veiligheid en gezondheid binnen de organisatie.
Rechten en bevoegdheden
De medezeggenschap beschikt over verschillende wettelijke bevoegdheden op het gebied van arbeidsomstandigheden.
Zo heeft zij onder andere:
- Initiatiefrecht;
- Instemmingsrecht;
- Recht op overleg met arbodeskundigen;
- Recht op overleg met de Nederlandse Arbeidsinspectie;
- Recht om onderzoeken van de Nederlandse Arbeidsinspectie bij te wonen;
- Mogelijkheid om de Nederlandse Arbeidsinspectie in te schakelen wanneer de Arbeidsomstandighedenwet onvoldoende wordt nageleefd.
Deze bevoegdheden zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat arbeidsomstandigheden niet alleen een verantwoordelijkheid van de werkgever blijven, maar daadwerkelijk een gezamenlijk onderwerp worden.
Versterking door wetswijzigingen
In januari 2026 zijn wijzigingen in de Arbeidsomstandighedenwet doorgevoerd die de samenwerking tussen werkgever en medezeggenschap verder versterken.
Waar eerdere formuleringen ruimte lieten voor interpretatie, is de positie van de medezeggenschap nadrukkelijker vastgelegd. Dit betekent dat werkgevers voor een breder aantal regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden instemming nodig hebben van de medezeggenschap.
Voor een organisatie als de Nationale Politie, waar veiligheid, gezondheid en psychosociale arbeidsbelasting dagelijks aan de orde zijn, heeft dit grote betekenis.
Waarover heeft de medezeggenschap invloed?
De rol van de medezeggenschap strekt zich uit over een groot aantal onderwerpen.
Voorbeelden zijn:
- De inrichting van het arbeidsomstandighedenbeleid;
- Verzuim- en re-integratiebeleid;
- De totstandkoming, uitvoering en beoordeling van de RI&E;
- De bijbehorende plannen van aanpak;
- Het beleid rondom Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO);
- De aanstelling en positionering van de preventiemedewerker;
- De organisatie van bedrijfshulpverlening (BHV);
- De keuze van externe arbodienstverleners;
- Het beoordelen van beheersmaatregelen op het gebied van veiligheid, gezondheid en psychosociale arbeidsbelasting;
- Het signaleren van nieuwe arbeids- en gezondheidsrisico’s.
Hiermee heeft de medezeggenschap een directe rol in het vormgeven en verbeteren van de arbeidsomstandigheden binnen de organisatie.
Het belang van een Arbocatalogus
Een bijzonder instrument binnen de arbeidsomstandighedenwetgeving is de Arbocatalogus.
Wanneer algemene wetgeving onvoldoende aansluit op de praktijk van een specifieke sector, kunnen werkgevers en werknemers gezamenlijk sectorspecifieke afspraken vastleggen in een Arbocatalogus. Hierin wordt beschreven hoe arbeids- en gezondheidsrisico’s binnen die sector worden beheerst.
Na toetsing door de Nederlandse Arbeidsinspectie kan een Arbocatalogus de status krijgen van sectorspecifieke invulling van de wettelijke verplichtingen.
Dit een belangrijk instrument om arbeidsomstandigheden beter aan te laten sluiten bij de praktijk van het politiewerk.
Kennis en deskundigheid zijn onmisbaar
De versterkte positie van de medezeggenschap vraagt ook om voldoende kennis en deskundigheid.
Arbeidsomstandigheden raken uiteenlopende onderwerpen zoals veiligheid, gezondheid, psychosociale arbeidsbelasting, bedrijfsvoering en wetgeving. Om hun rol goed te kunnen vervullen, moeten medezeggenschapsleden voldoende tijd, middelen en ondersteuning krijgen.
Dat vraagt niet alleen inzet van de medezeggenschap zelf, maar ook van de werkgever.
De rol van ACP-CNV
ACP-CNV speelt als vakbond een actieve rol binnen het domein arbeidsomstandigheden.
Wij zetten ons in voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden, ondersteunen leden bij vragen en signalen en brengen onderwerpen onder de aandacht van de werkgever wanneer verbeteringen nodig zijn.
Daarnaast delen wij kennis over arbeidsomstandighedenwetgeving en de praktische toepassing daarvan binnen de politieorganisatie. De campagne “Ben jij arbo bewust?” is daar een voorbeeld van.
Door kennis toegankelijk te maken, willen we bijdragen aan een politieorganisatie waarin arbeidsrisico’s tijdig worden herkend en aangepakt.
Sociale veiligheid vraagt blijvende aandacht
Een veilige werkomgeving gaat verder dan fysieke veiligheid alleen.
Ook ongewenst gedrag, intimidatie, discriminatie en andere vormen van psychosociale arbeidsbelasting kunnen grote gevolgen hebben voor medewerkers. Daarom blijft aandacht voor sociale veiligheid belangrijk.
De recente ontwikkelingen rondom gedragscodes en de aanpak van ongewenst gedrag zijn belangrijke stappen in het versterken van een veilige en gezonde werkomgeving.
Meer weten?
Wil je meer weten over arbeidsomstandigheden, medezeggenschap of jouw rechten binnen de politieorganisatie? Houd dan de campagne Ben jij arbo bewust? in de gaten. Meer informatie over arbobeleid is beschikbaar via het Arboportaal en Ondernemersplein.
In deel 3 gaan we in op toezicht, handhaving en de rol van de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Vragen of ondersteuning?
Heb je vragen over arbeidsomstandigheden, veiligheid, gezondheid of werkdruk binnen de politieorganisatie? ACP-CNV denkt graag met je mee.
Neem contact op met het Ledencontactcentrum of het Meldpunt Veilig en Gezond Werken.
Extra informatie:
Word vandaag nog lid van de Politievakbond ACP
